Yarışmanın miqyası və SİGMA konsepti
Türksat AŞ və TEKNOFEST əməkdaşlığı ilə keçirilən 11-ci Türksat Model Peyk Yarışmasında bütün mərhələləri keçən 15 finalçı komanda 15–18 sentyabrda Aksaraydakı Hisar Atış Meydanında model peyklərini sınaqdan keçirəcək. Bu il 9 ölkədən 302 komanda müraciət edib, onlardan yalnız 15-i avqustda aparılan texniki yoxlamalardan sonra finala buraxılıb.
Yarışmanın builki əsas mövzusu SİGMA – Stabil İniş Güdümlü Mexanik Aktuator konsepsiyasıdır. Burada məqsəd sistemdəki bütün komponentlərin sıfır xəta ilə və yüksək etibarlılıqla işləməsini təmin edən memarlıq qurmaqdır. Universitet tələbələri real kosmik missiyaya bənzər tam sistem mühəndisliyi zəncirini – tələblərdən dizayna, istehsaldan uçuş sınaqlarına qədər – yaşayıblar.
Texniki tapşırıqlar: yönləndirmə, Z.I.R.H və IoT
Komandalardan aşağıdakı sahələrdə həllər gözlənilir:
- eşoxlu rotor, tək rotor və ya uçuş zamanı mexaniki tetiklə aktivləşən eniş sistemləri
- yönləndirmə nəzarəti, stabilizasiya və itki sistemləri üçün yenilikçi alqoritmlər
- mərhələli ayrılma mexanizmləri və avtonom missiya idarəetməsi (təzyiqə, zamana, uçuş rejiminə görə)
Ən diqqətçəkən tapşırıqlardan biri Türksat Z.I.R.H (Zərərli İnterferensiyalara Qarşı Davamlı Rabitə) missiyasıdır. Model peyklər elektron müharibə mühitini simulyasiya edən siqnal qarışdırma və xarici müdaxilələrə qarşı həm fiziki qoruma, həm də kriptolu software həlləri ilə rabitəni qorumağa çalışacaq.
"Peykdən Qurğuya Komanda (S2D-IOT Telekomut)" tapşırığında isə yerdən model peykə şifrələnmiş komanda göndərilir. Peyk bu komandanı 500 metr uzaqlıqdakı IoT stansiyasına ötürərək şəbəkədəki müstəqil ağıllı qurğuların işə düşməsini təmin etməlidir.
"Mövqe Qoruma" mərhələsində model peykin təxminən 200 m hündürlükdə, külək və vibrasiyaya baxmayaraq 10 saniyə sabit asılı qalması tələb olunur.
Final mərhələsinin qrafiki
Hisar Atış Meydanında final mərhələsi klassik kosmik layihə strukturuna uyğun qurulub:
- 15 sentyabr –
Flight Readiness Review (FRR)– uçuşa hazırlıq və texniki yoxlamalar - 16–17 sentyabr – uçuş mərhələləri və real vaxt telemetriya sınaqları
- 18 sentyabr –
Post Flight Review (PFR)və qalib komandaların elan edilməsi
Beləliklə, tələbələr cəmi 20–25 sm-lik mini peyklərə böyük rabitə peyklərinin mürəkkəb missiyalarını sığışdıraraq həm embedded sistemlər, həm də kosmik mühəndislik baxımından güclü təcrübə qazanırlar.
Mənbə: AA Bilim-Teknoloji
