Kiçik modul reaktorlar niyə ön plana çıxır?
TEKNOFEST çərçivəsində Nüvə Enerji Texnologiyaları Dizayn Yarışmasının finalı İstanbulda, TENMAK-ın Küçükçekmece məntəqəsində keçirilib. Tədbirdə Baykar İdarə Heyətinin sədri Selçuk Bayraktar və Enerji və Təbii Sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar gənc mühəndislərlə görüşərək sualları cavablandırıblar.
Selçuk Bayraktar bildirib ki, TMRS Energy ilə birlikdə təxminən 1,5–2 ildir kiçik modul reaktorlar (SMR – Small Modular Reactor) üzərində işləyirlər:
“Mən inanıram ki, bir neçə ilə kiçik modul reaktorları real şəkildə qura biləcəyik.”
Onun sözlərinə görə, klassik böyük atom elektrik stansiyalarını qurmaq çox çətindir, lakin SMR-lər həm texnoloji, həm də tənzimləyici baxımdan daha çevik yanaşma təklif edir və dünyada da meyl bu istiqamətdədir.
Enerji, süni intellekt və texnoloji müstəqillik
Bayraktar vurğulayıb ki, nüvə enerji texnologiyaları dünyada əsasən dövlət nəzarətindədir, xüsusilə də nüvə yanacağı sahəsində. Buna baxmayaraq, enerji müstəqilliyinin əsas dayaqlarından birinin SMR-lər ola biləcəyini qeyd edib.
O, süni intellektə də toxunaraq xatırladıb ki, AI üçün əsas hesablamaya dair parametr enerji istehlakıdır:
“Əgər enerjiniz yoxdursa, informasiya emalı da edə bilməyəcəksiniz. Bu halda yeni texnologiyaların heç birini gerçəkləşdirmək mümkün deyil.”
Bayraktar nüvə enerjisinin kütlə vahidinə görə digər mənbələrdən təxminən 2 milyon dəfə yüksək enerji sıxlığına malik olduğunu xatırladaraq, bunun həm region, həm də bütövlükdə bəşəriyyət üçün strateji imkan yaratdığını deyib.
Gənc mühəndislər üçün “canlı laboratoriya”
TEKNOFEST-in gənclərə 1,5–2 illik real mühəndislik təcrübəsinə bərabər praktika qazandırdığını bildirən Bayraktar, komanda işi, büdcə idarəetməsi və real sistemin sıfırdan qurulmasının dəyərini xüsusi qeyd edib.
Onun fikrincə, nüvə enerjisi yarışması festivalın ən yüksək mükafat fonduna malik yarışlarından biri kimi, bu sahənin gələcək prioritetini açıq göstərir və SMR texnologiyalarında çalışan gənclər üçün tarixi fürsət yaradır.
Mənbə: AA Bilim-Teknoloji
